Ράνια Ράγκου: Σήμερα τα εγκαίνια της έκθεσης: «How To Blue The Yellow Or The Idea Of Things»!

«Φιλενάδα σε περιμένω!» κλείνουμε τελικά το τηλέφωνο, μετά από πολλή ώρα και όλα μας τα νέα, με μία από τις πιο αγαπημένες μου Ελληνίδες εικαστικούς, που κάποτε μοιραστήκαμε τα ίδια θρανία στο σχολείο, όπως έκαναν αργότερα και τα παιδιά μας. Η Ράνια Ράγκου, που αυτό τον καιρό μοιράζει τον χρόνο της μεταξύ Αθήνας και Μιλάνου, σήμερα το βράδυ θα παραβρεθεί στα εγκαίνια της πολυσυζητημένης έκθεσης της «How to blue the yellow Or The Idea of Things», που φιλοξενείται στη γκαλερί Alma.
«Είναι δυνατόν να λείπω?» κλείνω το τηλέφωνο με μία ευχή και ένα φιλί.

Η σχέση της Ράγκου με τον Θάνο Σταθόπουλο, ο οποίος υπογράφει το (εξαιρετικό) κείμενο της έκθεσης, ξεκίνησε από μία συνεργασία πριν πολλά χρόνια και εξελίχθηκε σε μια μακρόχρονη φιλία. «Είναι περιττό να πω πόσο εκτιμώ το έργο του. Γνωρίζει την δουλειά μου τόσο καλά ώστε να διεισδύει ουσιαστικά και με ευκολία σε αυτή. Κάτι που δεν γνωρίζει ο Θάνος είναι ότι το έργο «ο ποιητής» είναι μια αναφορά στο πρόσωπό του» σχολιάζει χαρακτηριστικά η γνωστή ζωγράφος, όσο ο Θάνος Σταθόπουλος σημειώνει για την δουλειά της: Εάν υπάρχει ένας ισχυρός θεματικός άξονας στο έργο της Ράνιας Ράγκου, αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο προσλαμβάνουμε την πραγματικότητα και τον κόσμο. Είναι η πρόσληψη των πραγμάτων που ανοίγεται στην ερμηνεία του κόσμου. Η Ράνια Ράγκου μοιάζει να προβληματίζεται και ν’ αναρωτιέται συνεχώς για τους παράγοντες που διαμορφώνουν την αντίληψή μας για τα πράγματα, για το πώς συγκροτούνται και από τι καθορίζονται οι ιδέες μας, για το σχήμα των ιδεών. Το 2010, γράφοντας για την έκθεσή της Antidisestablishmentarianism παρατηρούσα: «Πώς επιδρά η αντιληπτική μας ικανότητα και ο τρόπος σκέψης μας στο να προσεγγίσουμε την πραγματικότητα; Ποια ακριβώς είναι η πραγματικότητα και από τι συντίθεται; Πόσο ελεύθερη και απαλλαγμένη είναι η αντίληψή μας από κλειστά συστήματα ιδεών, μέτρα, πεποιθήσεις και πνευματικές αγκυλώσεις; […]

Η ευφορία της Ράγκου για έναν κόσμο όπου όλα συνυπάρχουν και συσχετίζονται θέτει σε ενέργεια “τον μηχανισμό επανεκκίνησης” της αθωότητας, με τον τρόπο που ένα παιδί συναρμολογεί ένα παιγνίδι αλλιώς, αφού προηγουμένως το έχει διαλύσει». Δύο χρόνια αργότερα, το 2012, στο κείμενό μου για την έκθεσή της Noble Lies, σημείωνα, μεταξύ άλλων: «Η Ράγκου αναπτύσσει μια ελεύθερη και αυθαίρετη λογική η οποία προκύπτει ή υποβάλλεται από τη φύση των ερωτημάτων. Εικόνες και συνειρμοί που εν πρώτοις ξαφνιάζουν η ακόμα και ταράζουν, ανασύρουν έναν οικείο αλλά συγχρόνως αλλόκοτο και ανησυχητικό κόσμο. Δημιουργώντας ένα «δωμάτιο συνύπαρξης του ασυνείδητου με το συνειδητό», η καλλιτέχνις φέρνει στην επιφάνεια δεδομένα, αντιφάσεις, σκέψεις, ιδέες, φόβους που έχουν να κάνουν με τη βίαιη αλλαγή και την τροπή των πραγμάτων. Έτσι, όλα συνδιαλέγονται με όλα: εικόνες του παρελθόντος ανασυστήνονται και εγκαθίστανται στο τώρα ή σε κάποιο απροσδιόριστο άλλο, έναν τόπο αναγνωρίσιμο και συγχρόνως απολύτως εσωτερικό και άγνωστο».

Στη νέα σειρά έργων της, το σχήμα των ιδεών όχι μόνο επιμένει, αλλά δηλώνεται εναλλακτικά στον γενικό τίτλο της έκθεσης. The Idea Of Things. Με αρωγό την πλατωνική «θεωρία των ιδεών», η ιδέα των πραγμάτων είναι η ιδέα των ιδεατών πραγμάτων – οι ιδέες είναι πραγματικότητες, τα «όντως όντα», εν αντιθέσει προς το φαίνεσθαι και το ατελές απεικόνισμά τους στον αισθητό κόσμο, τον οποίο η καλλιτέχνις αντιλαμβάνεται ως κινούμενη άμμο. Με το προσωπικό της ζωγραφικό ιδίωμα να οξύνεται έτι περαιτέρω, υποβάλλει τη διάθεση και την προβληματική της. «Μέσα από αυτή τη σειρά έργων μου αναφέρομαι στην ανάγκη του ανθρώπου να αποσπαστεί από τον γενικό θόρυβο και να αναζητήσει τα δικά του σημαντικά σημεία, αυτά που του υπαγορεύει ο εαυτός του και που τον διαφοροποιούν από τους άλλους», αναφέρει. Η απόσπαση εδώ είναι το σημείο καμπής. Το ιδίωμα της Ράνιας Ράγκου αναπτύσσεται στη σύνδεση της ζωγραφικής με την εμπειρία των νέων μέσων. Η χρήση της φωτογραφίας, του κολάζ και του διαδικτύου εξακολουθεί να είναι εκτεταμένη. Μη σταματώντας να πειραματίζεται με τα μέσα και τη φόρμα, η Ράγκου εισχωρεί σ’ έναν υβριδικό χώρο, όπου η πραγματικότητα αποδομείται και ανασυστήνεται∙ το πραγματικό δεν εξουδετερώνεται, οι μορφές του όμως εγγράφονται σ’ ένα νέο, αινιγματικό είδωλο, εμφανίζονται ως αυτό και άλλο, εδώ και κάπου αλλού. Δεν πρόκειται για φαντασία, αλλά για τη σύζευξη του πραγματικού με το μη-πραγματικό, του ασυνείδητου με το συνειδητό. Η έκπληξη, το όνειρο, το παράδοξο και το αίνιγμα, που προκύπτουν από τις εικόνες, περιγράφουν την κατάσταση κατά την οποία ο εαυτός βρίσκεται αντιμέτωπος με τον εαυτό του, τα ερωτήματά του, τη σκέψη του, την εσωτερική του ανάγκη και διάσταση, μετέωρος ίσως σ’ ένα μεταίχμιο και στην αναζήτηση της προσωπικής του αλήθειας. Βρισκόμαστε πιθανώς μπροστά στην αποφασιστική στιγμή. Εκτός από τη δηλωτική εικονοποιία, κάποιοι από τους τίτλους των έργων δηλώνουν επίσης εμφατικά την κρίσιμη καμπή. What He Found When Lost, Me And Myself, Me And Myself 1, Everything I Find Is Myself, What To Find. Σε δύο από τα έργα της, η Ράγκου ενθέτει (όπως συνηθίζει να κάνει τα τελευταία χρόνια, δηλαδή εισάγοντας στην εικόνα μιαν άλλην εικόνα) έναν άλλον εαυτό στον εαυτό που απεικονίζεται κεντρικά (Me And Myself, Me And Myself 1). Σε άλλα έργα, μια απόκοσμη και υπερφυσική αίσθηση υπογραμμίζει την προσφιλή της ατμόσφαιρα, ό,τι παλιότερα είχα χαρακτηρίσει «ωραία έρημο», υπονοώντας φυσικά τον χρόνο. (Cosmology, His Island, What To Find). Στο The Poet μια ξαπλωμένη αντρική φιγούρα ονειροπολεί ή μήπως βρίσκεται σε ευφορική κατάσταση; Το σώμα των έργων, όπως συγκροτείται στο βλέμμα του θεατή, υπόκειται σε πολλαπλές ερμηνείες, αναγνώσεις και προσεγγίσεις – όσες είναι και οι αιφνίδιες όψεις του.

Ο διττός τίτλος της έκθεσης, εκτός από την ιδέα των πραγμάτων, εμφαίνει με ευρηματικότητα τη μεταμόρφωση ή την πλήρωση. How To Blue The Yellow. Μπορούμε να διαβάσουμε τον τίτλο σαν στίχο ποιήματος. Όπως μπορούμε να δούμε τα έργα σαν αντικριστούς καθρέφτες που ο ένας αντανακλά τον άλλο, αντικατοπτρίζοντας την πνευματική μας κατάσταση, αλλά πρωτίστως την πνευματική κατάσταση της Ράνιας Ράγκου, το δικό της σχήμα των ιδεών.

Η παράδοξη πραγματικότητα και η αποδόμηση της Ράνιας Ράγκου υποβάλλουν έναν απροσδιόριστο χωροχρόνο, όπου όλα μπορούν να συμβούν ή έχουν συμβεί. Η ζωγραφική, άλλωστε, για την ίδια, είναι ένα ανοιχτό πεδίο: ετερόκλητα στοιχεία βρίσκουν τη θέση τους και συνυπάρχουν χωρίς κανέναν απολύτως περιορισμό, εξερευνώντας ζητήματα ταυτότητας, μνήμης, ιδεών, αντιλήψεων, καθημερινής ζωής και συλλογικής εμπειρίας, έτσι όπως έχουν διαμορφωθεί και αναδιαμορφώνονται μέσα από τη μυθολογία, την ιστορία, τη φιλοσοφία, τα μέσα ενημέρωσης και τη μυθοπλασία. Ο άνθρωπος αποσπάται από το περιβάλλον του – μόνος του, με τον εαυτό του σε μια εσωτερική διαδρομή. Ο ουρανός αλλάζει χρώμα. Ο διττός τίτλος της έκθεσης, εκτός από την ιδέα των πραγμάτων, εμφαίνει με ευρηματικότητα τη μεταμόρφωση ή την πλήρωση. How To Blue The Yellow. Μπορούμε να διαβάσουμε τον τίτλο σαν στίχο ποιήματος. Όπως μπορούμε να δούμε τα έργα σαν αντικριστούς καθρέφτες που ο ένας αντανακλά τον άλλο, αντικατοπτρίζοντας την πνευματική μας κατάσταση, αλλά πρωτίστως την πνευματική κατάσταση της Ράνιας Ράγκου, το δικό της σχήμα των ιδεών.