Η Citronne Gallery μετατρέπεται σε ένα εσωτερικό θαλάσσιο πέρασμα, με τα γλυπτά της Λίτη να λειτουργούν υπαινικτικά και να ανακαλούν την αέναη κίνηση της θάλασσας. Το Fay’s Control ήταν εκεί.

Επιμέλεια έκθεσης: Τατιάνα Σπινάρη-Πολλάλη

Στα έδειξα όλα. Έργο προς έργο, λεπτό προς λεπτό, μέσα από το Instagram μου. Πως θα μπορούσα να μην το κάνω; «Είναι η ώρα που δύει ο ήλιος πίσω από το λεμονόδασος της Τροιζηνίας. Κατευθύνομαι στην πιο αγαπημένη μου γκαλερί όλης της Μεσογείου, ανυπομονώ να αγκαλιάσω την οικοδέσποινα της, την Τατιάνα Σπινάρη – Πολλάλη, την τιμώμενη καλλιτέχνη Αφροδίτη Λίτη, να δω από κοντά τις «Κολυμβήτριες» της , το «Δελφίνι» της, το «Όστρακο», τη «Βάρκα», τη «Σαύρα», το «Δαχτυλίδι»…

Στον κύριο χώρο της Citronne Gallery, η γνώριμη -σαν δεύτερη θερινή κατοικία μου πια- αίθουσα μετατρέπεται σε ένα εσωτερικό θαλάσσιο πέρασμα, με τα γλυπτά της Λίτη να λειτουργούν υπαινικτικά και να ανακαλούν την αέναη κίνηση της θάλασσας.

Η καταξιωμένη εικαστικός δημιουργεί ένα βιωτικό περιβάλλον, εντός του οποίου καλούμαστε να κινηθούμε μέσα σε μία ρυθμική ατμόσφαιρα.

Καθοριστικό ρόλο έχει το φως, το οποίο διαχέουν οι ψηφίδες Murano και οι μεταλλικές λάμψεις, οι οποίες επεκτείνονται στον περιβάλλοντα χώρο, στους τοίχους, στο δάπεδο της γκαλερί, μεταβάλλοντας διαρκώς την οπτική εμπειρία.

Παρακολουθώ όλες τις εκθέσεις της Αφροδίτης Λίτη τα τελευταία πολλά πλέον χρόνια, βρίσκω αυτό το «Παιχνίδι της Ανάδυσης» της, ό,τι καλύτερο έχει παρουσιάσει, της το λέω όσο η επιμελήτρια της έκθεσης, η αγαπημένη μου φίλη Τατιάνα Σπινάρη-Πολλάλη δίπλα μου υποδέχεται τους εκλεκτούς καλεσμένους των σημερινών εγκαινίων.

Αυτές τις πλημμυρισμένες στην εκλεπτυσμένη αισθητική και Τέχνη καλοκαιρινές βραδιές στον Πόρο, τις φυλάω σαν άλλο σπάνιο θησαυρό στο κουτάκι με τα πιο πολύτιμα μου. Το ξέρεις, φυσικά το ξέρεις. Απλά ήθελα να στο πω…»

Follow me…

Μόλις επέστρεψα από τον Πόρο λοιπόν, όπου η CITRONNE Gallery εγκαινίασε την ατομική έκθεση της Αφροδίτης Λίτη, Το Παιχνίδι της Ανάδυσης. Πρόκειται για μια νέα σύνθεση έργων της καλλιτέχνιδας, σε δύο εγκαταστάσεις: μία στον κύριο εκθεσιακό χώρο της γκαλερί και μία στην εσωτερική αυλή. Η διπλή χωρική διάρθρωση συγκροτεί έναν γλυπτικό κόσμο, όπου η θάλασσα, η μνήμη και ο μύθος συνυπάρχουν ως ενιαία εμπειρία μεταμόρφωσης.

Στο Παιχνίδι της Ανάδυσης, η γλυπτική παρουσιάζεται ως ανοιχτό πεδίο σχέσεων και αλληλεπιδράσεων ανάμεσα στο έργο και τον χώρο, στην ύλη και το φως, στο φυσικό και το τεχνητό, στο οικείο και το υπερπραγματικό. Η καλλιτέχνις αξιοποιεί στοιχεία επαναλαμβανόμενα στο εικαστικό της λεξιλόγιο. Η  κολυμβήτρια, το δελφίνι, το όστρακο, η βάρκα, το δαχτυλίδι, η σαύρα δεν είναι μεμονωμένα σύμβολα, αλλά μορφές σε διαρκή συσχέτιση. Μέσα από την αντανάκλαση και την αλλαγή κλίμακας, η Λίτη ανασυνθέτει την σχέση ανάμεσα στην φύση, τον μύθο και το όνειρο.

Ο τίτλος της έκθεσης εμπεριέχει και την ερμηνεία της. Η ανάδυση δηλώνει την στιγμή κατά την οποία κάτι αθέατο έρχεται στην επιφάνεια και αποκτά μορφή: μνήμες, επιθυμίες, φόβοι, προσδοκίες. Το παιχνίδι συνδέεται με την ελευθερία. Η Λίτη παίζει με την κλίμακα και τις αντανακλάσεις και σκηνοθετεί μια μετάβαση από το πραγματικό στο φαντασιακό. Τίποτα δεν παραμένει απολύτως σταθερό: οι μορφές μετατοπίζονται, οι λάμψεις πολλαπλασιάζονται, ο χώρος μεταμορφώνεται.

Στον κύριο χώρο της CITRONNE Gallery, η στενόμακρη αίθουσα μετατρέπεται σε ένα εσωτερικό θαλάσσιο πέρασμα. Τα γλυπτά λειτουργούν υπαινικτικά και ανακαλούν την αέναη κίνηση της θάλασσας. Η Λίτη δημιουργεί ένα βιωτικό περιβάλλον, εντός του οποίου οι επισκέπτες καλούνται να κινηθούν, μέσα σε μια «ρυθμική» ατμόσφαιρα. Καθοριστικό ρόλο έχει το φως, το οποίο αντανακλούν και διαχέουν οι ψηφίδες Murano και οι μεταλλικές λάμψεις, οι οποίες επεκτείνονται στον περιβάλλοντα χώρο, στους τοίχους, στο δάπεδο της γκαλερί, μεταβάλλοντας διαρκώς την οπτική εμπειρία. Έτσι, το έργο δεν τελειώνει στα φυσικά του όρια αλλά επεκτείνεται οπτικά και φαντασιακά. Η εγκατάσταση περιλαμβάνει ψήγματα μνήμης σε χρόνο παρελθόντα και μέλλοντα και η γκαλερί καθίσταται ένας ενεργός τόπος μέσα στον οποίο τα γλυπτά αναπτύσσονται.

Η δεύτερη εγκατάσταση, στην εσωτερική αυλή, μεταφέρει την ανάδυση σε ένα γήινο φυτικό περιβάλλον. Το υπερμέγεθες δαχτυλίδι με τις δύο σαύρες ενεργοποιούν την ολόφυτη αυλή με νέα ένταση. Ο εσωτερικός κήπος μετατρέπεται έτσι σε έναν ενδιάμεσο τόπο, όπου το φυσικό, το τεχνητό και το συμβολικό συναντώνται. Το δαχτυλίδι, αποσπασμένο από την οικεία του κλίμακα, αποκτά γλυπτική και σχεδόν αρχιτεκτονική παρουσία· οι σαύρες εισάγουν μια αίσθηση χθόνιας ζωτικότητας.

Η Λίτη διευρύνει τα όρια της γλυπτικής προς την εγκατάσταση, την εμπειρία και την ποιητική ανατροπή της πραγματικότητας. Η γλυπτική της οργανώνει σχέσεις και ενεργοποιεί τόπους. Μετατρέπει το φως, το υλικό και το περιβάλλον σε ισότιμους παράγοντες της καλλιτεχνικής πράξης. Εκεί αναδεικνύεται η σύγχρονη και εννοιολογική διάσταση της δουλειάς της: η μορφή δεν είναι ποτέ κλειστή, αλλά παραμένει ανοιχτή σε μετατοπίσεις, αντανακλάσεις και νέες σημασίες.

Η έκθεση στον Πόρο παραπέμπει  σε προγενέστερες παρουσιάσεις της Λίτη στην CITRONNE Gallery. Στην ατομική της έκθεση στον αθηναϊκό χώρο της γκαλερί (Το Ονειρικό και το όνειρο: Οι Επικονιαστές της Ζωής, CITRONNE Gallery Αθήνα, 2024) η καλλιτέχνις ανέπτυξε έναν κόσμο με γνώμονα το ονειρικό στοιχείο, την μνήμη και την μεταμόρφωση. Η τελευταία της έκθεση Προηρόσια (2025), παρουσιάστηκε στην Ελευσίνα, έναν τόπο ιστορικά και μυθολογικά φορτισμένο, με καθοριστικά στοιχεία την γη, την τελετουργία και την αρχαϊκή μνήμη. Στον Πόρο, αυτή η διαδρομή μετατοπίζεται προς το υδάτινο, το θαλάσσιο στοιχείο. Ο νησιωτικός τόπος δεν λειτουργεί ως απλό σκηνικό, αλλά ως υπόρρητο έδαφος ανάγνωσης.

Στο έργο της Λίτη, η φύση ανασυντίθεται εσωτερικά ως μνήμη, ως επιθυμία, ως όνειρο και ο μύθος προσεγγίζεται ως ζων υλικό μεταμόρφωσης. Αντλεί από αρχέτυπες εικόνες τις οποίες μεταφέρει σε ένα τεχνητό, αστραφτερό, σχεδόν υπερπραγματικό περιβάλλον. Η δημιουργία της, ταυτοχρόνως αισθητηριακή και εννοιολογική, ξεκινά από την ύλη, αλλά καταλήγει στην εμπειρία. Στο Παιχνίδι της Ανάδυσης, η Αφροδίτη Λίτη προτείνει μια γλυπτική εμπειρία, όπου το όνειρο εισάγεται στην αισθητή πραγματικότητα. Μέσα από το φως, το μέταλλο, τις ψηφίδες, την αλλαγή κλίμακας, η καλλιτέχνις συγκροτεί μια ποιητική τοπογραφία όπου η ύλη, η μνήμη και η φαντασία αλληλο-αντανακλώνται. 

Το Παιχνίδι της Ανάδυσης είναι η τέταρτη έκθεση της Α. Λίτη στη CITRONNE Gallery. Έχουν προηγηθεί οι εκθέσεις: Το Ονειρικό και το όνειρο: Οι Επικονιαστές της Ζωής (CITRONNE Gallery Αθήνα, 2024), Κουκουβάγιες (Αρχαιολογικό Μουσείο Πόρου, 2017) και Εσωτερικός Παράδεισος (CITRONNE Gallery Πόρος, 2012).

Φωτογραφίες: Studio Panoulis